Nieuwe flyer over beheer van natuurlijk grasland in de Olde maten en Veerslootslanden

Als lid van de Gebiedsalliantie Samenwerking Olde Maten deed de ANV mee aan de Olde Maten Event op 11 juni jl. In samenwerking met Rouveen Kaasspecialiteiten konden we de bezoekers het resultaat van natuurinclusieve landbouw in de streek laten zien én proeven. De biologische weidevogelkaas vond gretig aftrek bij jong en oud. Met een nieuwe flyer informeerden we veel bezoekers hoe we de Olde Maten als een mozaïek beheren. En dat het agrarisch ondernemers zijn, leden van de ANV, die graslandpercelen pachten, waarvoor de ANV samenwerkt met Staatsbosbeheer.

De inzet van de Gebiedsalliantie Samenwerking Olde Maten is erop gericht om het gebied verder te ontwikkelen voor bewoners, gebruikers en bezoekers. Het versterken van de belevingswaarde, de relatie tussen natuur & landbouw en educatie.

De flyer Beheer van natuurlijk grasland in de Olde Maten en Veerslootslanden is bedoeld voor iedereen die meer wil weten over het werk van de ANV en haar leden in het natuurgebied.

 

Voorzichtig met zware machines in de Olde Maten

 

Op een aantal percelen in de Olde Maten hebben we insporing onderzocht die vorig jaar was ontstaan door inzet van zwaar materieel. De conclusie is anders dan wij hadden verwacht, namelijk dat rijsporen zich driekwart jaar na dato niet spontaan hebben hersteld. De veronderstelde veerkracht van de veenbodem valt tegen. 

De zomer van 2021 was natter dan we in de voorgaande jaren gewend waren. Op meerdere percelen was sprake van insporing, met name door materieel voor afvoer van hooi. In een enkel geval kwam een balenpers zelfs helemaal vast te zitten, waarvan de bodemschade overigens door de pachter is hersteld.

De algemene aanname was dat de bodem zich van insporing spontaan en binnen korte tijd herstelt. Om te checken of dat wel klopt hebben we het herstel van de insporing op een aantal percelen in de gaten gehouden. Daaruit is ons gebleken dat de veerkracht van de bodem tegenvalt. We konden sporen van een jaar geleden nog steeds goed zien, de bodem had zich niet of nauwelijks hersteld.

Die blijvende insporing heeft niet alleen nadelige gevolgen voor de bodem, maar ook voor de vegetatie. Het is ideaal voor het ontstaan van pitrus. Om dat tegen te gaan doen wij een beroep op u als pachter om voorzichtig te zijn met de inzet van (te) zwaar materieel, en bij twijfel over de draagkracht van de bodem daarvan af te zien.

Vervolg terugzetten bossingels Olde Maten

30 november zijn we met onze werkploeg gestart met het terugzetten van bossingels in de Olde Maten. Dat gebeurt in het kader van natuurherstel van boksloten en graslandpercelen, en is een vervolg op het werk van vorig jaar. De werkploeg van de ANV zaagt vanuit de boksloten overgroeide graslandpercelen vrij over een lengte van circa 12 kilometer. De mannen zijn gestart aan de Postweg, waar het project vorig jaar eindigde. Opdrachtgever is Staatsbosbeheer.

De Olde Maten en Veerslootlanden is een natuurgebied met een slagenlandschap. In het gebied ligt ruim 600 hectare aan natuurlijke graslanden op smalle, langgerekte percelen tussen zogenaamde boksloten met een totale lengte van om en nabij de 225 km. Om de bijzondere natuur van zowel boksloten als graslandpercelen te kunnen behouden is onderhoud vereist. Dit jaar zal het eerste deel van deze ‘inhaaloperatie’ worden uitgevoerd.

Met het beschikbare budget pakken we net als vorig jaar de meest urgente overgroei aan. Vorig jaar is op diverse percelen langs de Rechterensweg al veel bosschage verwijderd (over een lengte van 18 km). De komende tijd worden de werkzaamheden voortgezet langs percelen aan de Postweg.

Het zaagwerk wordt uitgevoerd door de werkploeg van ANV Horst en Maten, bijgestaan met een minikraan door K. Hengsteboer Slootonderhoud & Grondwerken. De werkploeg zorgt ook voor diverse hand- en spandiensten om de percelen schoon op te leveren. Het uitrijden en versnipperen van het gezaagde hout wordt uitgevoerd door HDS Dunnink, die ook de vrijgezaagde stroken zal klepelen en maaibaar opleveren. Het werk zal vóór 15 maart 2022 worden afgerond.

 

Woord van de voorzitter

Bij velen is er opluchting over de versoepeling van de coronamaatregelen. We kunnen telkens weer een stap zetten richting normale samenleving. Als ANV-bestuur kunnen we weer fysiek vergaderen. We zijn volop bezig met de voorbereiding voor een vervolg op de samenwerking met Staatsbosbeheer. Het huidige samenwerkingscontract loopt op 31 december 2021 af.

Een ander belangrijk agendapunt is onze deelname aan de deelgebiedscommissie Staphorsterveld. Dat is in het kader van de Gebiedsgerichte aanpak Noordwest Overijssel. In deze commissie wordt gesproken over de vele opgaven in ons gebied, zoals de bodemdalingproblematiek in de veenweiden en de stikstofaanpak. Doel daarvan is om een toekomstperspectief op te stellen voor ons (deel)gebied op de middellange en lange termijn. Een toekomstperspectief dat economisch, ecologisch, milieutechnisch en waterhuishoudkundig duurzaam is en een gebied waarin het goed is om te wonen, werken en recreëren.

In deze commissie zitten vertegenwoordigers van de landbouworganisaties, natuur- en milieuorganisaties, gemeenten, waterschap en terreineigenaren, zoals Staatsbosbeheer. De commissie is een initiatief van de provincie Overijssel en als voorzitter fungeert wethouder L. Mulder van de gemeente Staphorst. Namens ANV Horst en Maten heb ik zitting in de commissie.

Joop Alssema

Samenwerking partijen Olde Maten gaat verder als werkgroep van Gebiedscoöperatie IJsseldelta 

In 2020 is het ‘Uitvoeringprogramma voor de Olde Maten en Zwartewatersklooster’ opgesteld door de samenwerkende gebiedspartijen. Dat zijn: Staatsbosbeheer, ANV Horst en Maten, Stichting Erfgoed Zwartewatersklooster (SEZ), werkgroep ‘Hooidelta’ en de Stichting Vrienden van de Oldematen (VVO). Deze partijen werken sindsdien met elkaar samen als ‘Gebiedsalliantie Samenwerking Olde Maten (SOM), waarbij de beide gemeenten Staphorst en Zwartewaterland als adviseur betrokken zijn. Voor de realisatie van dit programma zal de Gebiedsalliantie SOM gaan fungeren als werkgroep onder de vlag van Gebiedscoöperatie IJsseldelta u.a. Staatsbosbeheer en de Stichting Vrienden van de Oldematen waren daarvan al lid. Stichting Erfgoed Zwartewatersklooster en ANV Horst en Maten hebben het lidmaatschap aangevraagd. 

In 2017 nam Verenging Vrienden van de Olde Maten (VVO) het initiatief om in gezamenlijkheid met Staatsbosbeheer (SBB), Agrarische Natuurvereniging (ANV) en de beide gemeentes Staphorst en Zwartewaterland een werkatelier te organiseren met behulp van Atelier Overijssel. Doel van dit werkatelier was een stip op de horizon te zetten voor het gebied de Olde Maten.  De uitkomsten zijn verwerkt in het rapport ‘Gebiedsprogramma voor de Olde Maten in haar omgeving’.

Samen in actie
De partijen spannen zich als werkgroep onder de vlag van Gebiedscooperatie IJsseldelta gezamenlijk in om cofinanciering te verkrijgen voor de diverse projectideeën die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma. Bijvoorbeeld via Provincie Overijssel en het Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland. Beide gemeenten ondersteunen de samenwerking en realisatie van het uitvoeringsprogramma door geld beschikbaar te stellen waarmee voor de komende twee jaren een projectleider aangesteld kan worden.

Thema’s en randvoorwaarden
De belangrijkste thema’s die door de gebiedspartijen worden behartigd zijn nauw verweven met de geschiedenis, de natuurwaarden en het hedendaagse en historische gebruik van de omgeving: cultuurhistorie, waterbeheer,  hooiwinning, natuur en natuurinclusieve landbouw,  historische en nieuwe energiebronnen. Randvoorwaarden zijn: rust in de leefomgeving, versterken van de economie, deel van een groter geheel. 

Projectideeen

In het Uitvoeringsprogramma zijn projectideeën opgenomen als: landschapsbiografie, recreatieve belevingsapp, studiegroep natuurinclusieve landbouw, verbeteren wandelpaden, marketing en promotie, informatiepanelen en bewegwijzering, parkeervoorzieningen, educatie/onderwijsprogramma, wandel- en fietsverbindingen, biomassa, inzet mensen met beperking voor beheer.